Foto van mij als vierjarige met het cadeau dat ik net gekregen heb: een poppenhuis

Hoe ik Sinterklaas beleefde als autistisch kind, en hoe dat nu is

Sinterklaas is voor veel kinderen het hoogtepunt van het jaar. Spanning, verrassingen, zingen en een zak vol cadeaus. Maar wat als je een kind bent dat niet zo van het onverwachte houdt? Dat liever een gewone schooldag heeft dan een dag met verkleedde mensen en rondvliegend strooigoed?

Dat kind was ik. Ik ben een autistische vrouw en kreeg mijn diagnose op mijn negentiende. Als kind wist ik dus nog niet waarom ik sommige dingen anders beleefde dan andere kinderen. In deze blog kijk ik terug op hoe Sinterklaas vroeger voor mij was, hoe dat in de loop der jaren veranderde, en hoe ik het feest nu beleef.

Ik maakte twee tools die mij vroeger hadden kunnen helpen:

Onderaan deze blog lees je er meer informatie over.

Vaste tradities thuis

Als ik terugdenk aan Sinterklaas, denk ik aan hoe het vroeger bij ons thuis ging. Mijn ouders deden altijd hun best om er iets speciaals van te maken. Sinterklaas en de Pieten kwamen bij ons nooit op bezoek (gelukkig!). Wel werden we een keer gebeld door ‘Sinterklaas’, moesten we een speurtocht doen naar onze cadeautjes en werden er kruidnoten naar binnen gegooid.

In de weken ervoor mochten we een keer of twee onze schoen zetten. Soms zat er ook niks in, zodat we leerden dat we niet onbeperkt onze schoen konden zetten en dat er elke keer iets lekkers in zat. We zetten altijd wat neer voor het paard, bijvoorbeeld een wortel en wat water, of we maakten een tekening voor Sinterklaas. Pakjesavond vierden we met ons gezin, en een paar keer bij mijn oma, tot zij overleed toen ik negen was.

Het ging bij ons elk jaar ongeveer op dezelfde manier. Daardoor wist ik goed wat ik kon verwachten, en dat vond ik fijn. Van de verrassingen thuis heb ik geen nare herinneringen. Maar ik weet nog wel dat ik niet per se Sinterklaas hoefde te spreken aan de telefoon. Dat liet ik graag aan mijn zusjes over. En als we de zak met cadeaus gingen halen, liep ik niet per se voorop.

Een paar kruidnoten in een rustig hoekje

Op school lag het anders. Ik kan me niet herinneren dat ik het bezoek van Sinterklaas en de Pieten heel vervelend vond. Maar ik herinner me ook zeker niet dat ik het leuk vond. Ik denk dat ik eigenlijk liever een gewone schooldag had gehad.

Verklede mensen vond ik niks. Ik snapte al snel dat ze niet echt waren, herkende de ouders of leerkrachten achter hun schmink, en ik vond ze vooral onvoorspelbaar en overdreven. Ze praatten of zongen hard, en soms pakten ze zomaar je hand om met je te dansen. Dat wilde ik niet.

Het meest chaotische moment was als er strooigoed werd gegooid. Alle kinderen doken op de grond en begonnen te graaien. De ellebogen in mijn zij deden pijn, en ik wilde ook helemaal niet zo dicht bij de andere kinderen zijn. Ik draaide me liever weg van de menigte en was al tevreden als ik ergens in een rustig hoekje een paar kruidnoten vond.

Dat de rommelpiet in de klas kwam, vond ik ook maar onnodig. Ik zie mezelf nog staan, even acclimatiseren en rustig bekijken wat er gebeurd was, terwijl de andere kinderen om me heen vliegen en me af en toe wat van mijn spullen aangeven die ze teruggevonden hebben.

Het cadeau dat nét anders was

Cadeaus uitpakken terwijl iedereen keek, vond ik thuis niet erg. Toch voelde ik wel druk om te laten zien dat ik blij was. Ik was daar niet zo uitbundig in. Ik deed mijn best, maar ik kon meestal niet verbergen als ik iets niet leuk vond.

Soms had ik om een bepaald cadeau gevraagd, maar was dat niet meer te krijgen. Dan kreeg ik iets wat erop leek. Voor veel kinderen is dat geen probleem, maar ik wilde precies wat ik gevraagd had. Dan was ik erg teleurgesteld.

Toen we ouder waren, gingen we surprises en gedichten voor elkaar maken. Mijn gedicht voorlezen vond ik lastig, en dat vind ik nog steeds. Ik vind het ongemakkelijk als mensen naar me kijken en een bepaalde reactie verwachten. Mijn emoties laten zien is moeilijk voor me, of ik nu blij ben of minder blij.

Een geheim dat ik té goed bewaarde

Ik was best jong toen ik begon te twijfelen of Sinterklaas wel echt bestond. Niemand had me daar letterlijke aanwijzingen voor gegeven, maar ik had gewoon het gevoel dat het niet klopte. Mijn ouders zeiden dat we voor 50 gulden cadeaus mochten uitzoeken, terwijl andere kinderen veel meer (of minder) kregen. Waarom zou Sinterklaas dat verschil maken? Die was er toch juist voor iedereen? En er woonden toch veel te veel kinderen in Nederland om op één avond al die pakjes te bezorgen?

Ik besloot mijn vermoeden te checken bij mijn jongere zusje. Dat ik daarmee iets voor haar kon verpesten, had ik niet door. Mijn vader kwam erachter en werd boos. Hij nam me mee naar mijn kamer en vroeg wat ik dacht. Toen vertelde hij meteen dat ik gelijk had. Maar ik mocht het niet op school of aan andere kinderen vertellen, want misschien wisten zij het nog niet.

Die regel nam ik heel letterlijk. Ik kon niet inschatten welke kinderen het al wisten en welke niet. En ik wilde niet nog een keer dezelfde fout maken als bij mijn zusje. Dus deed ik bijna tot het einde van de basisschool alsof ik nog in Sinterklaas geloofde en hield ik mijn mond als het erover ging in de klas.

Terugkijken met een diagnose

Sinds mijn diagnose vallen er dingen op hun plek. Ik snap nu waarom ik niet vanzelf leuk vond wat andere kinderen leuk vonden. En waarom ik bevroor in drukke situaties, zoals die graaiende kinderen op de grond.

Ik vroeg destijds niet om voorspelbaarheid, en ik raakte ook niet helemaal ontregeld van Sinterklaas. Toch was het fijn geweest als er minder verrassingen waren geweest. Ik had het bijvoorbeeld leuk gevonden om mijn cadeautjes samen met mijn ouders uit te kiezen. Dat ik dan al wist wat ik zou krijgen, had mij niets uitgemaakt.

Van ontvangen naar geven

Als kind was ik behoorlijk op mezelf gericht en werd ik weleens egoïstisch genoemd. Juist rond Sinterklaas heb ik ontdekt dat dat niet klopt. Daar ben ik langzaam naartoe gegroeid.

Toen we surprises voor elkaar gingen maken, begon ik er echt plezier in te krijgen. Ik vind het heerlijk om cadeautjes uit te zoeken en iets voor iemand te maken. Mijn surprise was soms al weken van tevoren af. Nu gaat Sinterklaas voor mij vooral over cadeaus uitzoeken voor anderen. Daar kan ik maandenlang plezier aan beleven. Ook het mooi inpakken van de cadeautjes vind ik al een feest op zich.

Sinds ik twee kleine neefjes heb, is daar nog iets bij gekomen. Ik mag nu ook cadeautjes voor hen uitzoeken, en we vieren het feest samen. Ik vind het heel mooi om hen te zien genieten van dezelfde tradities als wij vroeger.

Hoe ik Sinterklaas nu vier

Veel van onze tradities zijn nog hetzelfde als vroeger. Ik weet dus ongeveer wat er gaat gebeuren en hoe laat. Maar niet alles is voorspelbaar. Zo schrijft niet meer iedereen standaard een gedicht, maar sommige gezinsleden doen het nog wel. Dat blijft dus altijd een verrassing, en een beetje spannend. Ook de juiste reactie geven op een cadeau blijft moeilijk.

Daarom regel ik een paar dingen voor mezelf:

  • Ik houd de dagen voor en na Sinterklaas rustig in mijn planning.
  • Ik heb de cadeautjes ruim van tevoren in huis, zodat ik niets op het laatste moment hoef te doen.
  • Ik pak alles op tijd in.

Aan ouders: vraag het je kind

Voor veel ouders hoort verrassen bij Sinterklaas. Dat snap ik wel. Het niet-weten maakt het spannend. Je ziet je kind uitkijken naar pakjesavond en je hoopt op dat stralende gezicht als het papier eraf gaat. Een verrassing laat ook zien dat je goed over iemand hebt nagedacht. En voor veel volwassenen hoort dat gevoel bij hun eigen fijne herinneringen aan 5 december.

Maar niet elk kind beleeft een verrassing op die manier. Voor het ene kind zorgt het niet-weten voor feestelijke spanning. Voor het andere kind zorgt het vooral voor onrust. Die onrust kan het plezier helemaal overschaduwen. Zo’n kind kan het net zo leuk vinden, of zelfs leuker, als het al weet wat er komt.

Mijn tip is daarom: vraag het je kind. Vindt het de verrassing echt leuk? Maakt het niet-weten het feest extra bijzonder? Of geniet je kind net zo veel als het al weet wanneer de schoen gezet mag worden en welke cadeautjes eraan komen?

De Sinterklaas-zonder-verrassingen-vragenlijst

Om dat gesprek makkelijker te maken, heb ik de Sinterklaas-zonder-verrassingen-vragenlijst gemaakt. Hij is bedoeld voor ouders van neurodivergente kinderen, en voor ouders van kinderen die de Sinterklaasperiode spannend vinden en wat extra voorspelbaarheid kunnen gebruiken. Er is ook een versie voor op school. Die bijvoorbeeld de leerkracht kan doornemen met de leerling.

De vragenlijst behandelt verschillende thema’s die je samen met je kind kunt doornemen, zoals de schoen zetten, pakjesavond en Sinterklaas op school en op de (sport)club. Zo ontdek je wat je kind fijn vindt, wat spannend is en wat het graag van tevoren wil weten. Als kind had ik er veel aan gehad.

Bekijk de Sinterklaas-zonder-verrassingen-vragenlijst

Bekijk de Sinterklaas-zonder-verrassingen-vragenlijst voor op school

Ook verkrijgbaar op Etsy!

Fijne Sinterklaas, op jullie eigen manier!

Plaats een reactie

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.