Zo lang als ik me kan herinneren voel ik geen wens om zelf kinderen te krijgen, en daar ben ik blij mee, want mijn leven was een stuk ingewikkelder verlopen als ik wél kinderen had gewild. Vaak lees je artikelen over mensen met autisme die nog twijfelen, die wel een kinderwens hebben, of die kinderen hebben gekregen voor hun eigen autismediagnose.

Ik schrijf dit artikel om mijn ervaring te delen en niet om me te verantwoorden. Ik hoop dat mensen in een soortgelijke situatie er herkenning uit halen. Of dat mensen die er nog weinig over weten of het liever niet willen vragen aan mensen in hun omgeving, een kijkje in mijn hoofd krijgen.

Waarom ik geen kinderen wil

Dit is waarschijnlijk de eerste vraag die bij je opkomt: waarom dan niet?

• De eerste reden is dat ik blijkbaar een bepaald oergevoel mis om me te willen voortplanten. De wens ontbreekt gewoon, en ik kan het me dus ook niet goed voorstellen hoe het is als je dat wel hebt. Ik besef daarmee wel dat het een bepaald gevoel is, en dat als je dat gevoel wél hebt, het heel lastig is om dat los te laten of heel verdrietig kan zijn als het niet lukt om kinderen te krijgen.
• Daarnaast zijn er wat praktische redenen. Bijvoorbeeld dat ik geen partner heb en ook nog nooit een lange relatie heb gehad. Ik zou zeker niet in mijn eentje een kind groot willen brengen, dus de mogelijkheid heb ik wat dat betreft ook niet gehad.
• Ik val grotendeels op vrouwen, dus dan ga je sowieso wat bewuster nadenken over: hoe zou ik een gezin willen vormgeven? Aangezien het nooit vanzelf zal gaan. Een partner die al een kind heeft wijs ik zeker niet direct af, sterker nog: die heb ik gehad. Maar samen nog een kind krijgen waarvoor ik medeverantwoordelijk ben, zou ik niet willen.
• Ik heb het niet makkelijk gehad in mijn leven met de persoonlijkheid die ik meegekregen heb, en die zou ik dus ook niet door willen geven. Ook nu heb ik nog bepaalde eigenschappen die me in de weg zouden staan bij het opvoeden van een kind. Ik ben veel te druk bezig met mezelf stabiel te houden, wat nauwelijks lukt, laat staan dat ik dat ook nog voor iemand anders moet doen.

Vind je kinderen dan niet leuk?

In tegendeel. Ik hou ontzettend van kinderen en ik hoor ook vaak dat ik goed met ze ben. Ik heb in het verleden vaak oppasbaantjes gehad en ook nu ontferm ik me vaak over kinderen van familieleden of vrienden. Ik vind dat erg leuk om te doen en ik zie het als een uitdaging om aan te sluiten bij de belevingswereld van een kind.

Ik wil ze alleen zelf niet. Ik voel me comfortabeler zonder de volledige verantwoordelijkheid te dragen. Ik heb twee neefjes waar ik dol op ben, ik heb vrienden met kinderen, en ook de buurkinderen vermaak ik regelmatig. Mocht ik in de toekomst wat meer tijd en energie vinden, lijkt het me bijvoorbeeld ook leuk om op te treden als steunouder of als buddy voor een kind dat wel wat extra aandacht kan gebruiken.

In hoeverre hangt dit samen met je autisme?

Dat is wel een goede vraag, en eentje met meerdere facetten:

• Wil ik mijn autisme wel doorgeven aan een kind? Autisme is behoorlijk erfelijk. De kans dat ik een autistisch kind zou krijgen is daarmee aanzienlijk. Voor mij is dat echter geen reden om niet aan kinderen te beginnen. Er kunnen zó veel dingen misgaan, en daarbij is autisme iets waar ik me nog het minst druk om maak.
• Sluit autisme het willen van kinderen uit? Nee. Zeker niet. Wellicht míjn vorm van autisme wel, in de zin dat ik dus dat oergevoel mis. Hoort dat bij mijn autisme of niet? Daar kan denk ik niemand het antwoord op geven. Veel autistische mensen krijgen wel kinderen en zijn hele goede ouders, dus in het algemeen sluit autisme hebben zeker niet uit dat je kinderen wel of niet zou willen.
• Kan ik het niet door mijn autisme? Daar zit wel een punt in. Onder andere door mijn autisme hou ik het dagelijks leven niet goed vol. Ik moet erg bewust omgaan met mijn tijd en energie; super bewust nadenken over wat ik wel en niet doe. Een gestructureerd leven met behoorlijk wat voorspelbaarheid is daarbij best belangrijk voor me. Ik heb al mijn hele leven moeite met in slaap komen en doorslapen, laat staan dat ik ook nog uit mijn slaap gehouden word door een kind, die de volgende dag prikkels veroorzaakt waaraan ik niet kan ontsnappen. Praktisch gezien leef ik van een uitkering, kan ik niet autorijden en besteed ik mijn huishouden grotendeels uit. Op zich zijn dat geen redenen om niet aan kinderen te beginnen, maar ikzelf wil dat niet in deze omstandigheden.

Hoe weet je het verschil tussen ‘niet willen’ en ‘niet durven’?

Deze vraag stel ik mezelf ook weleens, en ik krijg de indruk dat sommige mensen in mijn omgeving ook denken dat ik ‘niet durf’ en dat ik zeg dat ik het niet wil, zodat het wat minder pijnlijk is of iets dergelijks.

Er zit zeker ook een deel in ‘niet durven’. Als ik zie hoe ik in paniek kan raken als mijn kat ziek is… ik moet er niet aan denken hoeveel zorgen ik me zou maken als er iets met mijn eigen kind zou zijn. Ook heb ik zeker angsten over wat ik over zou dragen op mijn kinderen, en dan heb ik het niet over mijn autisme, maar meer dat ik niet per se positief over mezelf denk en dat ik dat dus ook niet goed over kan brengen, hoewel ik daar hard aan werk.

Het grootste deel zit ‘m denk ik toch in ‘echt niet willen’. Zeker als ik bedenk dat ik als kind al duidelijk wist dat ik geen kinderen wilde. Als ik denk aan: ga ik spijt krijgen als ik niet aan kinderen begin? Dan is het antwoord daarop heel duidelijk ‘nee’.

Mis je niet iets in je leven?

Ja, soms wel, daar ben ik ook eerlijk in. Wie gaat er later voor mij zijn als ik oud ben? Sterf ik dan alleen en eenzaam? Dat zijn wel gedachten die ik soms heb. Maar die heb ik niet genoeg om er een kind voor op de wereld te zetten. Dat zou ik ook egoïstisch vinden.

Ik vind het soms lastig dat ik gezelschap op moet zoeken en dat ik thuis altijd alleen ben, met uitzondering van mijn kat. Tegelijkertijd zou ik niet samen willen wonen en heb ik de energie niet om met huisgenoten te leven. Ik wil me thuis juist echt even terug kunnen trekken. Veel mensen om me heen gaan natuurlijk wel voor huisje, boompje, beestje. En dat kan ik soms wel lastig vinden. Want hun aandacht gaat eerst naar hun partner en kinderen, en daarna pas naar mij als ik geluk heb. Daarin kan ik me soms wel eenzaam voelen.

Ik hoop dus op andere manieren een community te vinden, bijvoorbeeld doordat ik gemengd ben gaan wonen op een plek waar er van je verlangd wordt dat je een goede buur bent. Dat helpt me erg met hiermee omgaan. Ook andere mensen helpen, en bijvoorbeeld ondersteunen met hun kinderen of huisdieren, geeft me veel voldoening en brengt me in contact.

Toen ik jong was, en dus al merkte dat ik geen kinderen wilde, dacht ik: ik ga me op mijn carrière richten. Ik zou goed mijn best doen op school, een theoretische opleiding volgen, en dan in het bedrijfsleven een leidinggevende functie bekleden waar ik veel geld mee zou verdienen. Tot het volgen van een universitaire studie lukte dat. Tijdens mijn studie merkte ik dat ik veel lager belastbaar ben dan andere mensen van mijn leeftijd. Toen daar de diagnose autisme en migraine bij kwamen, ben ik op zoek gegaan naar waar mijn grenzen liggen en kwam ik tot de ontdekking dat ik ongeveer tien uur per week kan werken. Daarmee viel de droom van carrière maken ook in duigen. Het heeft lang geduurd voor ik dat kon accepteren, maar inmiddels ben ik heel blij met het werk dat ik wél kan doen.

Vragen naar een kinderwens

Betekent dat ik hier open over ben, dat je me mag vragen naar mijn (afwezige) kinderwens? Ja hoor! (Met wat kanttekeningen). Omdat er bij mij geen moeilijke gevoelens achter zitten, vind ik het prima om vragen hierover te beantwoorden. Zolang dit vragen uit interesse zijn, en niet bijvoorbeeld de vraag wanneer ik nou eens aan kinderen ga beginnen. Gelukkig krijg ik die vraag zelden, waarbij het vast scheelt dat ik geen partner heb. Ook vind ik het vervelend als mensen me niet serieus nemen in mijn overwegingen. Dat ik echt wel een goede moeder zou zijn bijvoorbeeld. Ja vast, als ik een kind op de wereld zou zetten, zou ik er alles voor doen om dat kind een goed leven te bieden, maar de kans dat dat me per ongeluk overkomt is heel erg klein, en dus niet aan de orde.

Besef daarnaast dat vragen over dit onderwerp bij de meeste mensen niet per se welkom zijn. Zeker niet ongevraagd of als je de persoon niet goed kent. Jij stelt de vraag misschien één keer aan die persoon, maar die persoon krijgt de vraag mogelijk wekelijks, en dat kan erg vervelend zijn, zeker als de wens er bijvoorbeeld wel is, maar nog niet beantwoord is.

Oftewel, autistische mensen verschillen binnen dit onderwerp net zo veel als mensen zonder autisme. Mijn ervaring is één verhaal en ik hoop dat deze bijdraagt aan het totale beeld hierover.