Boekrecensie: Eindelijk autisme van Catherine Asta

Steeds meer vrouwen ontdekken pas op latere leeftijd dat ze autistisch zijn. Soms na een burn-out, soms omdat hun kind een diagnose krijgt, soms omdat ze zichzelf ineens herkennen in de verhalen van anderen. Zo’n late ontdekking kan veel op zijn plek laten vallen, maar roept ook nieuwe vragen op. Wie ben ik eigenlijk zonder mijn masker? En wat heb ik nu echt nodig?

Precies over die vragen gaat Eindelijk autisme van de Britse psychotherapeut Catherine Asta. Ik las het boek, en in deze recensie vertel ik je wat erin staat, hoe het geschreven is en of ik het je zou aanraden.

Over het boek
Cover van Eindelijk autisme van Catherine Asta
Eindelijk autisme
Een gids voor laat gediagnosticeerde vrouwen
Catherine Asta
UitgeverijAnkhHermes
Verschenenaugustus 2026
Pagina’s232
Prijs€ 24,99 (paperback)
Ook alse-book en luisterboek
VertalingGeraldine Damstra
ISBN978-90-202-2364-4
Recensie door Anne van de Beek · A-typist

Catherine Asta

Catherine Asta is een Britse psychotherapeut die zelf autistisch is. Ze kreeg haar diagnose pas op haar 44e. Ze had zich voor die tijd al enorm leren aanpassen aan de verwachtingen van de maatschappij. Ze bleek ook dyspraxie en ADHD te hebben. Voordat ze therapeut werd, studeerde ze psychologie en sociologie, en werkte ze ruim twaalf jaar als onderzoeker en beleidsmaker voor lokale overheden. In 2015 opende ze haar eigen praktijk, Bringing Sparkle Back Therapy, en in 2022 rondde ze cum laude een master psychologie af. Samen met haar dochter Caty maakt ze sinds 2022 de podcast The Late Discovered Club en begeleidt ze online groepen voor vrouwen met een late diagnose. In 2023 stond ze in de Top 50 van invloedrijke neurodivergente vrouwen in het Verenigd Koninkrijk.

De inhoud van Eindelijk autisme

Eindelijk autisme is de Nederlandse vertaling van Rediscovered (2025) en presenteert zich als een gids voor laat gediagnosticeerde vrouwen. Een late ontdekking kan veel opleveren, maar zoals Asta schrijft: ‘Zonder steun van mensen die je er doorheen kunnen helpen, kan het ook een zeer verwarrende, eenzame en pijnlijke ervaring zijn, die zelfs kan leiden tot het impostersyndroom.’ Het boek neemt je mee ‘van een late ontdekking van autisme, naar de herontdekking van jezelf, op weg naar een leven waarin jouw behoeftes niet langer ondergeschikt zijn, maar waarin ze worden ondersteund’. Asta put daarvoor uit haar werk als therapeut, haar eigen ervaringen en de verhalen van ruim honderd autistische vrouwen.

Veel van die vrouwen kent ze via The Late Discovered Club. Die begon in 2022 als podcast om laat ontdekte autistische vrouwen een stem te geven, die Asta maakt met haar dochter Caty. Inmiddels zijn er ruim zestig afleveringen, en is er ook een online community met lotgenotencirkels voor vrouwen met een late diagnose.

Asta begint breed, bij de vraag waarom autistische vrouwen zo vaak pas laat of helemaal niet gezien worden. Die genderkloof is volgens haar geen persoonlijk probleem, maar iets wat de maatschappij moet oplossen. Ze schrijft er een manifest voor verandering bij met vijf punten:

  • het dichten van de gezondheidskloof
  • gezien en gehoord worden
  • toegang tot neuro-inclusief onderzoek
  • inclusie op de werkvloer
  • en levenslange ondersteuning.

Daarna verschuift de focus naar jezelf. Hoe kom je thuis bij jezelf, door rekening te houden met wat je echte behoeften zijn in plaats van wat je jarenlang hebt geleerd dat je nodig zou moeten hebben? Onderweg komen onderwerpen als maskeren, burn-out, meltdowns en relaties aan bod, maar ook dingen waar we volgens Asta te weinig over praten, zoals de menopauze. Haar eigen ervaringen met borstkanker lopen als een rode draad door het boek.

Het boek eindigt praktisch. Je vindt veel voorbeelden van aanpassingen die je op je werk kunt vragen. Daarnaast geeft Asta je een eigen gereedschapskist mee met vier hulpmiddelen die ze zelf ontwikkelde. De frequentiecirkel helpt je bijvoorbeeld om je eigen plek in te nemen. Het persoonlijk kompas helpt je onderzoeken wat je nodig hebt om je goed te voelen en thuis te komen bij jezelf.

Taalgebruik en vormgeving

Voorin het boek staat een triggerwarning voor onderwerpen als zelfdoding, seksueel misbruik en slachtofferschap. Dat vind ik fijn: je weet vooraf waar je op kunt stuiten en kunt zelf kiezen wanneer je eraan begint. Ook andere lezers geven aan dat sommige delen heftig kunnen zijn om te lezen.

Asta gebruikt veel positieve en versterkende taal. Ze kijkt naar sterke kanten in plaats van tekorten en komt op voor de emancipatie van autisten, en dan specifiek van autistische vrouwen. Ze wilde naar eigen zeggen bewust een boek schrijven dat uitgaat van kracht en compassie, niet van een gebrek. Die toon is het hele boek door voelbaar.

Aan de vertaling merk je soms dat het boek uit het Verenigd Koninkrijk komt. Er komen Britse termen in voor, zoals A-levels uit het onderwijssysteem. Die worden wel toegelicht, bijvoorbeeld met ‘vwo-niveau’, zodat je weet wat ermee bedoeld wordt.

Dat geldt alleen niet voor alles. In het hoofdstuk over werk wordt bijvoorbeeld de Britse Equality Act uit 2010 genoemd. In hoeverre die wet overeenkomt met de Nederlandse situatie, weet ik niet precies. De voorbeelden van aanpassingen in het boek zijn wel goed bruikbaar, maar check voor de wettelijke kant dus altijd wat er in Nederland geldt.

Mijn mening

Ik begin met wat me minder beviel. De inleiding voelt nogal als een promotiepraatje. Dat gevoel bleef een beetje hangen, omdat Asta The Late Discovered Club in de rest van het boek tientallen keren noemt. Ik snap dat de club haar aan het hart gaat, en dat veel verhalen in het boek daar vandaan komen. Maar na een paar keer weet je het wel.

Ook de manier waarop ze over haar borstkanker schrijft, schuurde soms bij mij. ‘Vastbesloten de strijd te winnen’: zo zie ik kanker zelf niet. Ik vind het geen gevecht dat je kunt winnen of verliezen, want dan zou je bij verliezen niet hard genoeg gevochten hebben. Die strijdtaal komt op mij nogal Amerikaans over, al is Asta Brits.

Tegelijk vind ik het juist waardevol dat haar ervaringen met kanker zo door het boek heen verweven zijn. Over hoe het is om als autistische vrouw kanker te hebben, lees je bijna nergens iets. Voor autistische vrouwen die zelf met kanker te maken hebben, lijkt me dit fijn om te lezen.

Het stuk over de menopauze had wat mij betreft wel langer gekund. Over autisme en de menopauze is nog vrij weinig bekend, en er wordt weinig over gesproken. Juist daarom had ik graag meer gelezen dan dit korte stukje, zeker in een boek dat zich richt op vrouwen die vaak pas op latere leeftijd ontdekken dat ze autistisch zijn.

Wat ik sterk vind, is de positieve en versterkende toon. Asta zet autistische vrouwen niet neer als een rijtje tekorten, maar komt echt op voor de belangen van vrouwen met autisme. Haar manifest voor verandering laat zien dat het niet alleen aan jou ligt, maar ook aan zorg, onderzoek en werkgevers.

Dat de hulpmiddelen uit de gereedschapskist niet online te vinden zijn, vind ik jammer. Een werkblad als het persoonlijk kompas zou je best vaker willen gebruiken, of samen met een hulpverlener willen invullen.

Asta schrijft zelf: ‘Dit boek is een gids voor compassie en moed, omdat ik zie hoeveel moed deze reis vraagt. De reis van zelfontdekking. De ervaring van je uitgesloten voelen, van het gevoel niet werkelijk gezien of begrepen te worden, van het zoeken naar een plek waar je jezelf kunt zijn.’ Dat is precies wat dit boek is: een warme, bemoedigende gids.

Het boek presenteert zichzelf als een boek ‘dat alle vrouwen met een late (zelf)diagnose zouden moeten lezen, en alle vrienden, helpers en professionals om haar heen’. Ondanks de herhalingen en de Britse context denk ik dat dat klopt. Vooral als je net ontdekt hebt dat je autistisch bent en je even niet weet waar je moet beginnen.

Plaats een reactie

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.